Joga – „łączenie”, „scalanie”, „jednoczenie”. Joga jest to proces polegający na utrzymaniu życiowej równowagi, umożliwiający osiągnięcie pełnej kontroli nad wszystkimi stanami naszej świadomości.
Aby tego dokonać, trzeba posiąść umiejętność łączenia trzech podstawowych aspektów: przeszłość, teraźniejszości i przyszłości w jeden ciągły proces. Rozproszenie umysłu będące efektem negatywnych emocji i doświadczeń życiowych, uniemożliwia widzenie tej jedności. Joga w pierwszym etapie jest procesem dezintegrującym, rozbijającym istniejące schematy świadomościowe.
Aby zrozumieć istotę świadomości w owym szerszym wymiarze, musi nastąpić etap separacji. Początkowo następuje „proces od”: odgrodzenia się od dotychczasowych przyzwyczajeń i nagromadzonej niepełnej wiedzy, aby następnie przeistoczyć się w „proces do”: zjednoczenia integracji czystej świadomości. Istnieje wiele ścieżek jogi jednakże wszystkie prowadzą do tego samego celu: zjednoczenia umysłu, ciała i ducha. Wszystkie ścieżki czy źródła jogi uzupełniają się wzajemnie, choć każda z nich wyróżnia się specyficzną praktyką.
Ścieżki jogi według Patańdżalego:
|
Ścieżka jogi
|
Praktyka
|
Korzyści
|
|
Raja joga
|
Medytacje
|
Opanowanie umysłu
|
|
Bhakti joga
|
Miłość i oddanie
|
Równowaga emocjonalna
|
|
Gnana joga
|
Wiedza
|
Rozwój intelektualny
|
|
Karma joga
|
Służba i praca
|
Prostota życia
|
|
Hatha joga
|
Pozycje ciała i ruch
|
Rozwój fizyczny
|
Patańdżali wyróżnia następujące stopnie w praktykowaniu jogi (sadhanie): Yama – przestrzeganie zakazów, Niyama – realizacja nakazów, Asana – praktyka pozycji, Pranayama – kontrola energii oddechu, Pratyahara – wycofanie zmysłowe, Dharana – praktyka koncentracji, Dhyana – medytacja, Samadhi – samorealizacja.
Fundamentem i pierwszym krokiem w praktyce jogi jest dyscyplina etyczna, czyli powstrzymywanie się od niewłaściwego postępowania (yama) oraz kierowanie się zasadami w działaniu (niyama).
Stopień powstrzymywania się zawiera najważniejsze zasady i normy etyczne, które muszą być przestrzegane zarówno w postępowaniu jednostki, jak i w życiu jednostki. Pozycje ciała służące osiągnięciu równowagi psychofizycznej to asany.
Patańdżali umieścił je po yamach i niyamach, aby wcześniej adept jogi mógł uwolnić się od gwałtownych emocji i uczuć. Nie oznacza to, że nie można rozpocząć praktyki asan przed osiągnięciem pewnego stopnia zaawansowania w przestrzeganiu yam i niyam. Obie praktyki można rozpocząć równocześnie, aby z czasem dodać następne.
Pranayama jest następnym stopniem jogi. Słowo prana oznacza oddech lub energię witalną, a słowo ayama – rozszerzanie, wydłużenie kontroli. Prana to siła witalna charakteryzująca zarówno wszystkie istoty żywe, jak i materię nieożywioną. Występuje w powietrzu, w całym wszechświecie, stanowiąc pomost między świadomością i materią.
Celem pranayamy jest przede wszystkim uzyskanie kontroli umysłu. Aktywność umysłowa jest ściśle związana z oddechem: im szybszy oddech, tym większe wzburzenie emocjonalne, niepokój myślowy.
Pierwsze cztery stopnie jogi klasycznej to praktyki zewnętrzne, a stopień piąty: pratyahara, jest pomostem między nimi. Poprzez praktykowanie yamy, niyamy, asany, pranayamy umysł uwalnia się stopniowo od uwarunkowań świata zewnętrznego, aby skierować się ku wewnętrznemu i jaźni.
Wycofanie umysłu ze świata zmysłów następuje tylko wówczas, gdy przejmie on nad tymi uwarunkowaniami całkowitą kontrolę. Koncentracja – dharana – oznacza skupienie całej uwagi na jednym punkcie, który może być obiektem zewnętrznym lub określonym punktem umiejscowionym wewnątrz ciała osoby praktykującej. Koncentracja jest „utrzymaniem umysłu w stanie bezruchu”.
Stan koncentracji świadomości nie przychodzi samoczynnie, wymaga powtarzanego wysiłku, Yoga – sutra mówi o wielu przeszkodach, które pojawiają się w trakcie tej praktyki. Ból, drżenie ciała przygnębienie, nierównomierny oddech to typowe objawy występujące na początku praktyki.
Dhyana to wyższy etap uważności, zdolności do doświadczania otoczenia z zachowaniem skupionej świadomości. Słowo dhyana wywodzi się od słowa dhi, oznaczającego „intelekt”. Medytacja również prowadzi umysł do skupienia na jednym punkcie. W tekstach dotyczących jogi różnicę między koncentracją a medytacją przyrównuje się do różnicy między strumieniami wody i oleju: oba płyną w tym samym kierunku, lecz woda spada w postaci strumienia rozpraszających się kropli, olej zaś zwartą i gładką strugą.
Osiągnięcie pełnej świadomości – samadhi – jest kulminacją długiego i trudnego procesu kształcenia dyscypliny duchowej. Słowo samadhi stanowi połączenie słowa sam „razem”, „całkowicie” i słowa dha „utrzymywać”. Odnosi się ono do wielu różnych etapów wyższych stanów świadomości, prowadzących do kaivalya – całkowitego zjednoczenia z jaźnią.
Piątek, 30.07.2010
